Przewodnik

Waluta: szekel (ILS), 1 ILS = 100 agorot;
Języki urzędowe: hebrajski, arabski
Inne języki: angielski, rosyjski
Stolica: Jerozolima

IZRAEL

Izrael, oficjalnie Państwo Izraela – kraj w Azji Zachodniej położony na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Graniczy na północy z Libanem, na północnym wschodzie z Syrią, na wschodzie z Jordanią i na południowym zachodzie z Egiptem. Przylega do niego również Autonomia Palestyńska, czyli Zachodni Brzeg oraz Strefa Gazy, której zewnętrzne granice są kontrolowane przez władze izraelskie. Izrael pomimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowany geograficznie. W populacji liczącej 7,35 miliona większość stanowią Żydzi (75,5%). Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie - obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne. źródło: wikipedia.org

Stolica: Jerozolima (Władze izraelskie ustanowiły jednostronnie stolicę Państwa Izrael w Jerozolimie. Tu mieszczą się niemal wszystkie instytucje centralne. Społeczność międzynarodowa nie uznaje jednak tej decyzji: placówki dyplomatyczne i konsularne większości państw mieszczą się w Tel Awiwie, do którego przyłączono  miasto Jaffa, tworząc jednolity administracyjnie zespół miejski: Tel Awiw-Jaffa , który wraz z sąsiednimi miastami  stanowi tzw. Wielki Tel Awiw - największą aglomerację Izraela, liczącą ponad 2 mln mieszkańców.

Palestyńska Władza Narodowa kontroluje w ograniczonym zakresie niektóre rejony Zachodniego Brzegu. Dotyczy to w zasadzie palestyńskich ośrodków miejskich (Hebron, Betlejem, Ramallah, Nablus, Tulkarem, Dżenin, Jerycho) oraz ich najbliższego sąsiedztwa. Z uwagi na sytuację polityczną należy liczyć się z ograniczonym dostępem do tych obszarów lub w ogóle z brakiem możliwości poruszania się pomiędzy tymi terenami a Izraelem. Strefa Gazy praktycznie od połowy 2007 r. pozostaje niedostępna dla ruchu osobowego, ponieważ została uznana przez władze izraelskie za „wrogie terytorium”. W czerwcu 2007 r. w wyniku rebelii bojowników Hamasu Palestyńska Władza Narodowa utraciła faktycznie kontrolę nad Strefą Gazy, która jest obecnie administrowana przez struktury Hamasu, wrogie pro-prezydenckiemu ugrupowaniu Al-Fatah. W związku z przejęciem przez Hamas władzy w Strefie Gazy dotychczasowe przejścia graniczne między Gazą i Izraelem oraz Egiptem  pozostają  zamknięte dla ruchu osobowego praktycznie przez cały rok, co uniemożliwia wjazd do lub wyjazd ze Strefy Gazy. Przejścia te są otwierane sporadycznie i to na  bardzo krótkie okresy ( 1 lub 2 dni ).

Obszar Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy znajduje się w kompetencji  Biura Przedstawiciela RP akredytowanego przy Palestyńskiej Władzy Narodowej z siedzibą w Ramallah. W zakresie spraw konsularnych terytoria palestyńskie pozostają jednak w gestii Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Tel Awiwie, który współdziała  m.in. przy realizacji zadań z zakresu opieki konsularnej z Biurem Przedstawiciela RP w Ramallah.
 
NA GRANICY

Zgodnie z polsko-izraelską umową o ruchu bezwizowym obywatele polscy legitymujący się paszportem ważnym co najmniej 6 miesięcy mogą wjeżdżać i przebywać na terytorium Izraela bez wizy do 90 dni. Należy zwracać uwagę na stemple umieszczane w paszporcie przez służby graniczne Izraela. Zdarza się bowiem, że funkcjonariusze straży granicznej arbitralnie ograniczają czas pobytu polskich turystów, wpisując na stemplach zgodę na krótszy pobyt, np. do 1 miesiąca. Na przejściu granicznym w Ejlacie ograniczanie pobytu do 1 miesiąca jest regułą. Podróżni nie są zwykle informowani o takiej decyzji i jej przyczynach. Przekroczenie dozwolonego okresu pobytu, określonego w stemplu zamieszczonym w paszporcie podróżnego przez izraelskie służby graniczne, może być uznane za pobyt nielegalny i spowodować odmowę wjazdu przy kolejnych wizytach. Naruszenie izraelskich przepisów imigracyjnych powoduje wydanie przez władze izraelskie decyzji o wydaleniu cudzoziemca. Interwencje podejmowane wówczas u miejscowych władz przez polskie służby konsularne nie odnoszą pozytywnego skutku, a osoba, która dopuściła się przekroczenia przepisów dotyczących pobytu cudzoziemców w Izraelu, musi opuścić to państwo w trybie natychmiastowym.

Ruch osobowy pomiędzy terytorium Izraela, a obszarami będącymi w kompetencji Palestyńskiej Władzy Narodowej bywa czasami całkowicie wstrzymany przez izraelskie władze wojskowe na krótszy lub dłuższy okres. Osobom zamierzającym udać się do miejsc będących pod administracją palestyńską zaleca się uprzedni kontakt z Wydziałem Konsularnym Ambasady RP w Tel Awiwie w celu upewnienia się, czy podróż na te tereny będzie w danym czasie możliwa. Należy też liczyć się z innymi utrudnieniami w podróżowaniu, np. ze szczegółowymi kontrolami przeprowadzanymi przez izraelskie posterunki wojskowe na drogach dojazdowych do terytoriów palestyńskich. Obecnie większość terytoriów palestyńskich została oddzielona od Izraela  murem, w którym wyznaczono przejścia dla ruchu osobowego, ściśle kontrolowane przez wojskowe władze izraelskie. Jeszcze większym ograniczeniom podlega ruch osobowy do Strefy Gazy. Na wjazd do i wyjazd ze Strefy Gazy wymagane jest specjalne zezwolenie izraelskich władz wojskowych. W praktyce od połowy 2007 r. zezwolenia takie nie są wydawane, poza przypadkami wyjazdów do Strefy Gazy w związku z realizacją programów pomocy humanitarnej.

Planując podróże do krajów sąsiadujących z Izraelem, należy wziąć pod uwagę, że nie istnieje ruch osobowy między Izraelem a Libanem i Syrią (izraelskie przejścia graniczne z tymi krajami są zamknięte). Ponadto osoby, które mają w paszportach stemple izraelskich służb granicznych potwierdzające ich pobyt w Izraelu, nie mogą wjechać do tych państw, nawet jeśli chcą się tam udać z terytorium innego kraju. Spośród państw sąsiadujących – graniczny ruch lądowy utrzymywany jest wyłącznie z Egiptem i Jordanią (tylko w określonych godzinach, które ulegają zmianie). W praktyce jedynym lądowym przejściem granicznym między Izraelem a Egiptem jest przejście Ejlat–Taba, natomiast między Izraelem a Jordanią czynne są dwa przejścia graniczne: na północy Nehar ha-Yarden, w pobliżu izraelskiej miejscowości Beit She’an – mostem zwanym Sheikh Hussein (od strony jordańskiej), oraz na południu przejście graniczne Arava, położone w sąsiedztwie izraelskiego miasta Ejlat oraz jordańskiego miasta portowego Akaba. Pozostałe wykazywane na niektórych mapach lub w przewodnikach turystycznych przejścia graniczne albo są nieczynne, albo też nie służą do obsługi ruchu turystycznego. Do przejść tego typu należy most Allenby w pobliżu miasta Jerycho administrowanego przez Palestyńską Władzę Narodową, zwany od strony jordańskiej mostem króla Husajna. Most ten nie jest traktowany jako międzynarodowe przejście graniczne dla ruchu turystycznego między Izraelem a Jordanią.

Do Izraela turysta może wwieźć w gotówce środki finansowe w dowolnej walucie. Wartość dopuszczalnej do wwozu i wywozu kwoty w gotówce nie może przekroczyć 80 tys. ILS (obecnie ok. 25 tys. USD). Wwóz i wywóz większych kwot wymaga zezwolenia. Restrykcyjne przepisy fitosanitarne nie pozwalają wwozić żywności, roślin i chemikaliów. Ograniczeniom podlega również wwóz żywych zwierząt – zarówno domowych, jak i użytkowych. Wwóz i wywóz zwierząt domowych (np. psów, kotów) podlega przepisom międzynarodowym. Ponadto zakazuje się wwozu stylizowanych monet, matryc do ich produkcji oraz urządzeń i automatów do gier hazardowych. Ograniczeniami objęty jest również wwóz napojów alkoholowych (o zawartości alkoholu poniżej 40% – do 2 l, powyżej 40% – 1 l), papierosów 400 szt.) i perfum (250 ml). Zakazany jest wwóz substancji narkotycznych.

ZDROWIE

Polisy polskich towarzystw ubezpieczeniowych są uznawane w Izraelu. Ze względu na bardzo wysokie koszty usług medycznych warto wykupić w Polsce stosowne ubezpieczenia. Zalecane jest, aby polska polisa ubezpieczeniowa obejmująca  koszty leczenia za granicą  opiewała na kwotę gwarancyjną  nie mniejszą niż 100 tys. Euro.  Ubezpieczenia komunikacyjne są obowiązkowe. Osoby wjeżdżające do Izraela pojazdami mechanicznymi powinny mieć międzynarodową polisę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (tzw. zielona karta).

Szczepienia ochronne nie są obowiązkowe. Nie ma szczególnych zagrożeń sanitarno-epidemiologicznych. Należy przestrzegać elementarnych zasad higieny. Choć woda z wodociągów miejskich jest zdatna do picia bez przegotowania, zalecane jest używanie wody butelkowanej. Istnieje powszechny dostęp do opieki medycznej. Usługi medyczne są na wysokim poziomie. Cena wizyty lekarskiej to ok. 200 USD, wizyty u specjalisty – od 300 USD. Doba pobytu w szpitalu kosztuje ok. 1000 USD, w zależności od świadczonych usług medycznych.

BEZPIECZEŃSTWO

Na terenach podległych Palestyńskiej Władzy Narodowej może dochodzić do starć zbrojnych, demonstracji i zamieszek. Strefa Gazy pozostaje zamknięta dla ruchu turystycznego. Główne palestyńskie ośrodki miejskie na Zachodnim Brzegu (m.in. Betlejem, Hebron, Jerycho, Nablus, Dżenin) bywają okresowo niedostępne dla turystów, a stale stanowią terytorium, na którym przebywanie wiąże się z podwyższonym ryzykiem. Turyści planujący odwiedzić tereny podległe Palestyńskiej Władzy Narodowej winni wziąć pod uwagę ryzyko z tym związane; wyjazd może przy tym nie być możliwy w zaplanowanym przez turystę terminie. Okresowo zagrożenie bezpieczeństwa może występować także we wschodniej części Jerozolimy i w niektórych miastach Izraela (np. Nazaret). Zdarzały się przypadki ostrzelania i obrzucania kamieniami samochodów. Na Wzgórzach Golan nie należy schodzić z dróg i wytyczonych szlaków z uwagi na miny. Szczególną ostrożność trzeba zachować na drogach i podczas wycieczek pieszych w okresie gwałtownych opadów (grudzień–marzec), kiedy to zdarza się, że rwące potoki niszczą drogi lub uniemożliwiają przejazd. Odnosi się to również do dróg położonych nad Morzem Martwym, które mogą być okresowo zamykane z uwagi na zagrożenie powodzią lub lawinami błotno-kamiennymi.

Napięta sytuacja polityczna wiąże się z zagrożeniem zamachami terrorystycznymi, co dotyczy praktycznie całego terytorium Izraela. Należy bezwzględnie stosować się do wymogów i zaleceń władz dotyczących zachowania środków bezpieczeństwa (np. rewizje toreb przy wejściu do sklepów, restauracji, teatrów, kin, muzeów oraz urzędów administracji rządowej) oraz być przygotowanym na szczegółową kontrolę bagażu przy wyjeździe z Izraela. Z tego względu na lotnisku należy być co najmniej 3 godziny przed planowanym wylotem.

Zagrożenie przestępczością kryminalną nie jest natomiast wysokie. Z uwagi na zdarzające się kradzieże kieszonkowe szczególną ostrożność należy zachować w miejscach zatłoczonych i często odwiedzanych przez turystów (na plażach, bazarach, w środkach komunikacji). Kradzieże dokonywane są również przez wyrwanie toreb lub teczek. Z tych względów zaleca się turystom pozostawianie paszportów w depozycie hotelowym lub u przewodnika i noszenie przy sobie jedynie kserokopii paszportu.

PRZYDATNE INFORMACJE

* Izrael honoruje prawo jazdy wydane przez władze polskie oraz międzynarodowe prawo jazdy przez okres 90 dni od wjazdu. Zazwyczaj firmy miejscowe oferują samochody z automatyczną skrzynią biegów. Wypożyczonym w Izraelu samochodem można poruszać się tylko po terytorium tego państwa. Wypożyczalnie nie zezwalają na wjazd ich samochodami na terytorium Zachodniego Brzegu oraz Strefy Gazy, pozostających w kompetencji Palestyńskiej Władzy Narodowej.

* Izrael jest krajem wielu religii, choć dominuje judaizm. Normy zwyczajowe nakazują respektowanie odmiennych rytuałów i sposobów zachowania. Nie należy manifestować swojej odmienności, szczególnie w czasie świąt religijnych. Turyści zwiedzający miejsca zamieszkiwane przez ortodoksyjnych wyznawców judaizmu powinni być odpowiednio ubrani (długie spodnie, długie spódnice, długie rękawy). Nie jest wskazane  poruszanie się samochodem w tych rejonach w czasie szabasu i świąt żydowskich. Nie należy również odwiedzać miejsc kultu, jeśli nie godzą się na to uczestnicy uroczystości religijnych, ani też fotografować tych osób bez ich zgody. Podobne zasady dotyczą zachowania w miejscach kultu innych religii – w meczetach i kościołach.

* W okresie szabatu, tj. od piątku wieczór do soboty wieczór, komunikacja w Izraelu jest ograniczona, a niektóre ulice są zamykane – należy to uwzględnić w planach wycieczkowych. W tym czasie nie działają również instytucje, a większość sklepów i lokali gastronomicznych jest zamknięta. W święto Jom Kippur (które jest świętem ruchomym, zgodnie z kalendarzem żydowskim) w całym Izraelu ruch samochodowy i motocyklowy ustaje na wszystkich drogach, na obszarze zabudowanym oraz poza nim. Kierowcy próbujący poruszać się wówczas samochodem muszą się liczyć z mandatem policyjnym lub obrzuceniem samochodu kamieniami. Ze względu na zagrożenie atakami terrorystycznymi należy w miarę możności ograniczać poruszanie się środkami komunikacji publicznej.

* W okresie ramadanu w Strefie Gazy i w miastach palestyńskich na Zachodnim Brzegu, w których większość stanowi ludność muzułmańska (oprócz Betlejem), a także w arabskiej dzielnicy Starego Miasta w Jerozolimie należy od wschodu do zachodu słońca unikać publicznego spożywania posiłków, picia napojów i palenia tytoniu.